Sidney Opera Evi -Kabuk Kırık - Dök Mimarlık

Sidney Opera Evi -Kabuk Kırık

Dünyanın en önemli mimari yapıtlarının başında gelen Sidney Opera Evi, Danimarkalı Jørn Utzon tarafından 1973 yılında tasarlanmıştır. Utzon, tasarımında kuşların kanatlarını, bulutların şeklini, deniz kabuklarını, ceviz ve palmiye ağaçlarını ve yatların yelkenleri ile kısmen de Meksika’daki Maya ve Aztek tapınaklarını aktarmak istemiştir.

Gelin bu mimari başyapıtı hep beraber inceleyelim..

Sidney Opera Evi Tarihi

Dünyanın en ünlü binalarından biri olan Sidney Opera Evi’nin tasarım süreci 1956 yılına dayanmaktadır. Avustralya’daki Yeni Güney Galler Hükümeti, 1956 yılında Sidney’de opera ve senfoni orkestralarının konserleri için inşa edilmesi gereken iki performans salonunun tasarımı için bir yarışma başlatmıştır. Yarışmaya birkaç basit eskiz çizimi ile katılan Utzon’un eskizleri yarışmanın jürilerinden Eero Saarinen tarafından oldukça beğenilmiş ve bu tasarımın gelişip dünyanın en önemli yapılarından bir olabilecek potansiyelinde görülmüştür.

Sidney Opera Evi’nın yapımına 1959,Mart ayında başlanmıştır. Taslak proje alanında bulunan Fort Macquarie Tramvay Deposu yıkılmış onun yerineyse yeni opera binası yerleştirilmiştir. Proje üç temel bölüme ayrılarak inşa edilmiştir:

1.Aşama: Podyum İnşası

Sidney Opera Evi inşasının ilk aşaması olan podyumun inşasına, mimar Jørn Utzon yapının tasarımını tamamlamadan başlanmıştır. Bu durumun yarattığı en büyük sorun yapının belirli bölümlerinde strüktürel problem olması olmuştur. Bu problemleri çözmek adına, 1963 yılında podyumda çeşitli değişikliklere gidilmiştir.

2.Aşama: Kabuk İnşası

1957-1963 yılları arasında, yapının mimarı Utzon ve yapının inşaat mühendislik işlerini üstlenen Arup firması birlikte çalışmış ve yapının küresel şeklini strüktürel olarak mümkün kılan bir kabuk sistemi geliştirmişlerdir. 12 defa tekrarlanan, acılı tasarım ve üretim süreci sonucu bir kürenin kesitlerinden oluşan nervürlü bir beton kabuk sistemi oluşturulmuştur.

Utzon, tasarımında her bir kabuğun mavi derin okyanustan çıkan beyaz yelkenler gibi algılanmasını amaçlamıştır. Bu estetik görüntüyü oluşturabilmek amacıyla yapının ikonik çatısı, İsveç’ten getirilmiş 1 milyon adet beyaz seramik fayans ile kaplanmıştır.

3.Aşama: İç Tasarım

Jørn Utzon, 1966 yılında prohe masrafları gittikçe arttığı için tasarımından istifa etmek zorunda kalmıştır.

Projenin üçüncü aşaması, Utzon’ın istifası sonrası göreve gelen Peter Hall, David S. Littlemore ve Lionel Todd tarafından sürdürülmüş ve Utzon’ın orijinal tasarım anlayışında pek çok değişikliğe gidilmiştir. Avustralya Yayıncılık Komisyonu’nun istekleri üzerine, Utzon’ın tasarımında çok işlevli olarak tasarlanan opera ve konser salonu yalnızca konserler için tasarlanmış bir salon haline getirilmiştir.

1966 yılında istifa ettikten sonra Avustralya’dan kalıcı olarak ayrılan Utzon 1973 yılında yapılan açılışa davet dahi edilmemiştir. 2006 yılında Sidney Opera Evi’nin yapımı için mimara “Companion of the Order of Australia” nişanı verilmiş ve Jørn Utzon ödülün takdimi için ülkeye davet edilmişse de, bu kez de Jorn Utzon sağlık koşulları nedeniyle davete katılamamıştır. 2008 yılında vefat eden Utzon Opera Evi’nin son halini ziyaret edememiştir.

Sidney Opera Evi Mimarisi

Ekspresyonist bir anlayışa sahip olan yapı, 1,8 hektarlık bir alanda bulunmaktadır. 183 metre uzunluğu, 118 metre genişliği ile 161 bin ton ağırlığındaki yapı, deniz kotundan 25 metre aşağıda bulunan 588 beton ayak tarafından taşınmaktadır.

Dünyadaki en büyük tiyatro perdelerine ve dünyanın en büyük mekanik orguna sahip olan Sidney Opera Evi, toplamda 5.738 koltuk ve 5 salon barındırmaktadır. 25.000 kişilik bir şehrin ihtiyacını karşılayabilecek kadar elektrik tüketimine sahip olan yapı

  • 2.679 kişilik bir Konser Alanı
  • 1507 koltuk kapasiteli Joan Sutherland Tiyatrosu
  • 544 Kişilik Drama Tiyatrosu
  • 398 koltukluk Playhouse
  • 400 kişilik Stüdyo
  • 210 kişilik Utzon Odası
  • Kayıt odası 
  • Çoklu kullanımlı Dış Alan, barındırmaktadır.

Sidney Opera Evi, günümüzde dünya standartlarının dahi üstünde yer alan bir gösteri ve sanat mekanı olarak tanınmakta ve sayılmaktadır. Dünyanın en önemli sanatçılarının performanslarını sergilemek isteyecekleri en önemli referans yapılardan biridir.

Kazandığı Ödüller

2006 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirasları Listesi’ne eklenmiştir. Utzon, Sidney Opera Evi tasarımı ile 2003 yılında Pritzker Ödülü’nü, 2006 yılında ise “Companion of the Order of Australia” ödülünü kazanmıştır.

Sidney Opera Evi Hakkında Düşüncelerim

Uzun süren tasarım arayışı ve sayısız denemeden sonra ortaya çıkan tasarı üzerinde eşsiz, maliyet olarak benzersiz bir yapı olan Sidney Opera Evi, yaşanılan gerginlikler ve mimarının görevi terk etmesinin gölgesinde yapılmış ve tamamlanmıştır. Günümüzde bir ikon haline gelmiş olan bu yapı geçirdiği aksaklıklar, sıkıntılı bütçe planları ve bol hatalı denemeler sayesinde bu ikonluğu yakalamıştır. Her sanatçının ve sanatseverin gönlünde taht kurmuş olan Opera Evi sadece bir opera alanı olarak kalmayarak bir toplanma alanı görevi görmüştür. Şüphesiz yaşanılan aksiliklerin izleri yapının yapısında hala daha fark edilmektedir. Fakat yapı, yine de doğru yolda yürümeye devam etmiş ve bugünkü konumuna ulaşmıştır.

Sidney Opera Evi hakkında siz neler düşünüyorsunuz? Sizce yaratılan kabuk dokusu ve sanatsal alanlar yapının bütünlüğü ve algısının oluşmasında etken mi? Yapının algısında veya yapısında eksik veya hatalı bir yön var mı? Fikirlerinizi bizimle paylaşmayı unutmayın. Eğer hala göz atmadıysanız Dancing House incelememizi de buraya tıklayarak okuyabilirsiniz..

Mimar: Jørn Utzon, Peter Hall, David S. Littlemore ve Lionel Todd
Mimari Tarz: Ekspresyonist
Yıl: 1957- 1973
Yer: Sidney, Avustralya

Bir yorum bulunmaktadır

Fikirlerinizi bizimle paylaşın..